حتما افراد زیادی را در آشنایان و یا دوستان و حتی خیابان ها یا مراکز فروش دیده اید که لباس های گشاد به تن کرده اند.اگر هم تا به حال به این چنین افرادی بر نخورده اید ، حتما تلویزون و "شوک" معروفش را حد اقل یک بار دیده اید، این برنامه پر است از این جور آدم ها ، شاید خیلی هاتان هم به این جور آدم ها خندیده اید و لباس هاشان را مسخره دانسته اید.شاید هم تحت تاثیر شوک ! کلی به این آدم ها بد و بیراه گفته اید و آن ها را شیطان پرست خوانده اید ، این آدم ها متعلق به یک خرده فرهنگ به نام "هیپ هاپ" اند ، شاید "گرافیتی" هاشان را هم روی دیوار ها دیده باشید... ولی یک لحظه صبر کنید !

(گردنبند باند "صامت" یکی از گروه های رپ فارسی)

اگر بدانید همه شما ، یا بهتر بگویم، همه ما متعلق به خرده فرهنگ های مختلف هستیم باز هم به این آدم ها میخندید ؟
بله ؛ درست خواندید ، راننده تاکسی های تهران با آن لحن معروف صحبتشان ، بالا شهری ها ، بچه های پایین شهر، یا اصلا همین اراذل و اوباش که "دم موشی" میگذارند و جای تیغ روی صورت و دستانشان مانند درجه نظامیان رده بندیشان میکند ، قشر متوسط جامعه ، خاله خانم باجی ها که برای دختر های دم بخت خواستگار پیدا میکنند یا حتی در همین دانشگاه های خودمان ، در همین خوابگاه های دانشجویی همین قضیه معروف "ترم بالایی" و "صفری" و نظمی که اینگونه پدید آمده و افرادی که بر اساس آن رده بندی میشوند، همه و همه خرده فرهنگ هایی را در داخل فرهنگ اصلی جامعه تشکیل داده اند.
براساس تعریف :"خرده‌ فرهنگ بر دستگاهی از ارزشها، سلوكها، شیوه‌های رفتار و طرز زندگی یك گروه اجتماعی كه از فرهنگ مسلط جامعه مفروض، متمایز ولی با آن مرتبط است، اطلاق می‌شود. خرده ‌فرهنگها غالبا متأثر از طبقه اجتماعی هستند، بطوری كه می‌توان گفت هر طبقه اجتماعی یك خرده ‌فرهنگ است؛ البته هر خرده‌ فرهنگی لزوما یك طبقه اجتماعی محسوب نمی‌شود؛ زیرا طبقه اجتماعی (Social Class) همیشه دلالت بر قشربندی عمودی دارد. یك طبقه متضمن مفهوم «بالاتر» و «پائین‌تر» است؛ در حالی كه خرده‌فرهنگ همیشه چنین مفهومی را در خود نمی‌پروراند."
چند خرده فرهنگ درجهان وجود دارد ؟  کسی نمیداند ، حتی نمیتوان ادعا کرد که خرده فرهنگ های ایران شناسایی شده اند ، خرده فرهنگ ها به سرعت و با رشد اجتماعی ، اقتصادی ، تکنولوژیکی ، حتی به دلیل اعتراض (مثل خرده فرهنگ هیپ هاپ) زاده میشوند ، تغییر میکنند و به مکان های دیگر سرایت میکنند و حتی میمیرند . ولی میتوان گفت که هر قومیت در جهان تشکیل یک خرده فرهنگ را میدهد.
برای مثال : شاید برای شما پیش آمده باشد که از محل زندگی تان به جای دیگری سفر کنید ، آنجا به رفتاری برخورد میکنید که مخصوص همان جاست ولی به نوعی با فرهنگ جامعه ارتباط دارد ، برای مثال رسم های عروسی،عزاداری ، مهمانی رفتن و مهمانی گرفتن و ... نوع پوشش و لباس های محلی اقوام و حتی گویششان همگی جزو خرده فرهنگی است که آن قوم به آن تعلق دارد.
مفهوم دیگری كه در ارتباط با خرده ‌فرهنگ مطرح می‌باشد ضد فرهنگ است. "ضد فرهنگ، خرده فرهنگی است كه ارزشها و هنجارهای شیوه زندگی آن اساسا با فرهنگ حاكم در تضاد است. چنین گروهی آگاهانه برخی از مهمترین هنجارهای جامعه بزرگتر را رد می‌کند ". مثلا : خرده فرهنگ هایی که به دشمنی با دین اکثریت یا اقلیتی برخیزند یا یک سنت فراگیر در فرهنگ غالب را به چالش بکشند ، گروه هایی که آگاهانه سعی در از بین بردن یا وارونه جلوه دادن تاریخ یک کشور دارند،گروه های نژاد پرست و گروه های جدایی طلب در قومیت های یک سرزمین واحد که دارای فرهنگ غالب واحدی است ، نمونه هایی از ضد فرهنگ ها هستند .
روابط بین خرده فرهنگ ها و جوامع مختلف و آسیب شناسی خرده فرهنگ ها چنان پیچیده است که در این مطلب کوتاه نمی توان در مورد همه آنها بحث کرد ، برای مثال این که خرده فرهنگ ها چگونه به جوامع مختلف سرایت میکنند یا از میان میروند ، با به تعبیری ساده تر چگونه است که" رپ" فارسی به وجود  می آید و چرا دیگر از لوطی های زمان قاجار با آن دستمال هاشان خبری نیست، بسیار پیچیده است، این بحث را چندین رشته از جمله: جامعه شناسی ، مهندسی شبکه های اجتماعی ، روان شناسی و ... از جنبه های مختلف مورد بحث و بررسی قرار میدهند .
در این مطلب سعی شده است که دیدگاه تازه ای به سوی اجتماع برای شما ایجاد شود و به پدیده ها و "خرده فرهنگ" های جدید اجتماعی را نه به عنوان یک انحراف بزرگ یا تهاجم دشمنان ، که به عنوان یک خاصیت و مشخصه جامعه ای بنگرید که مانند یک موجود زنده همواره در حال تغییر و تحول است .

پینوشت :

1 - این مطلب برای چاپ در نشریه دانشگاهی ارسال شده است . استفاده از مطلب تنها با ذکر منبع با لینک مربوطه بلامانع است .

   

• برچسب ها:خرده فرهنک ،خرده ،فرهنگ ،هیپ هاپ ،رپ ،رپر ،اجتماعی ،طلوع اندیشه ،نشریه ،صامت ،اقوام ،قومیت ،ضد فرهنگ ،فرهنگی ،گرافیتی ،شوک ،گرداب ،صداسیما ،سیما ،صدا ،